Jak motywować uczniów na lekcjach historii?

Nikogo nie trzeba chyba przekonywać, że historia może być fascynującym przedmiotem. Niestety zdarza się, że uczniowie kojarzą lekcje historii jedynie z wkuwaniem niezliczonej liczby dat i nazwisk. A nawet kiedy nauczyciel stara się wprowadzić w lekcje historii trochę życia, uczniowie niekoniecznie chcą się angażować. Czy da się to zmienić? Jak motywować uczniów na lekcjach tego przedmiotu i budzić w nich pasję do historii?

Agnieszka Jankowiak-Maik, czyli Babka od histy zdradziła kilka swoich patentów w trakcie szkolenia online transmitowanego na żywo na kanałach społecznościowych Nauczyciel w sieci. Powtórkę tego szkolenia możesz obejrzeć poniżej, a pod filmem znajdziesz tekstowe podsumowanie najważniejszych wątków oraz notatkę graficzną.

Jak motywować na lekcjach historii? – Postaw na motywację wewnętrzną

W szkole dominuje motywacja zewnętrzna: oceny, nagrody, kary. I rzeczywiście – pozwala ona “zachęcić” uczniów do nauki, ale nie jest to korzyść długofalowa. Dlatego nie można zapominać o motywacji wewnętrznej. 

Nie oznacza to, że z działań aktywujących motywację zewnętrzną trzeba zrezygnować. Dobrym pomysłem może być gamifikacja czyli wprowadzenie do klasy angażującej i zdrowej grywalizacji. 

Najlepsze efekty uzyskasz jednak odwołując się do motywacji wewnętrznej. Nieodzownym składnikiem będzie to, aby młodzież wiedziała po co wykonuje dane zadanie, po co się czegoś uczy. W ten sposób można przekonać uczniów do wypróbowania metod, które niekoniecznie wbudziłyby ich entuzjazm bez kontekstu. Dobrym przykładem jest analiza SWOT, o której wykorzystaniu więcej możesz dowiedzieć się w kursie online Agnieszki Narzędziownik nauczyciela historii. Wprowadzając tę metodę, warto zastanowić się z uczniami dlaczego ta technika została wykorzystana, wyjaśnić jakie ma zastosowanie poza lekcjami historii. 

Motywację wewnętrzną nakręca też ciekawość i to świetna wiadomość dla nauczycieli historii – w końcu to dziedzina, w której każdy znajdzie coś interesującego dla siebie. Jasne, nie da się poruszyć wszystkiego na lekcjach, zwłaszcza kiedy trzeba realizować określone zagadnienia. Można jednak zachęcić uczniów do poszukiwań, wskazać ciekawe kierunki. 

 

Patenty na to jak motywować na lekcjach historii

Poznaj cztery sposoby na zachęcanie uczniów do większego zaangażowania:

Herstoria

Herstoria czyli polityka historyczna, która ma na celu pokazanie roli kobiet w historii. Temat bardzo “na czasie” i prawdopodobnie okaże się, że wiele Twoich uczennic i uczniów już coś na ten temat słyszało. Tym chętniej zaangażują się w aktywności związane z tym tematem. To również okazja na pokazanie na lekcjach obszarów, które są zazwyczaj w cieniu zmaskulinizowanej historii wojskowości i historii politycznej – historii społecznej, kultury, życia codziennego. Warto porozmawiać z młodzieżą o tym dlaczego znanych kobiecych postaci historycznych jest mniej – wpływ na to miał chociażby trudniejszy dostęp do edukacji. 

Nie myśl, że herstoria zainteresuje tylko żeńską część klasy. Chłopcy również chętnie zaangażują się w dyskusję i zyskają cenną wiedzę na temat kobiet, o których dotychczas niewiele się mówiło na lekcjach historii. 

Gdzie szukać herstorycznych inspiracji? Ciekawą propozycją jest na przykład książka Kobiety. Badaczki, czempionki, awanturnice, w której znajdziesz sylwetki kobiet nieznanych pewnie wielu nauczycielom. Przedstawione kobiety miały zasługi w najróżniejszych dziedzinach więc można o nich uczyć przy wielu okazjach. 

Tematy herstoryczne to nie tylko odpowiedź na pytanie jak motywować uczniów na lekcjach, ale jak motywować ich w ogóle. Zwiększenie widoczności kobiet na różnych polach będzie wspaniałą inspiracją dla Twoich uczennic, które zobaczą, że ich ambicje i marzenia są możliwe do zrealizowania.

 

Debata oksfordzka 

Debata wzbudza entuzjazm uczniów, ale i pozwala dogłębnie poznać dany temat – w końcu trzeba przedstawiać merytoryczne argumenty. Ta technika sprawdzi się też w większych klasach, bo oprócz zespołu debatujących drużyn zaangażować możesz też pozostałych uczniów, którzy jako publiczność wybierają zwycięską stronę. 45-minutowa lekcja również nie jest przeszkodą – da się w tym czasie przeprowadzić debatę. 

Dyskusja w ramach debaty oksfordzkiej opiera się na kreatywnym wykorzystaniu wiedzy, retoryce i wysokiej kulturze wypowiedzi. To również dobra okazja na pokazanie uczniom dobrych praktyk dyskusji. Jak nauczyć się zasad debaty oksfordzkiej? Warto poszukać szkoleń dla nauczycieli organizowanych przez różne podmioty w całym kraju. Wiele przydatnych materiałów na ten temat znajdziesz też w sieci. 

 

Historia lokalna i rodzinna

To trzeci patent na to jak motywować uczniów na lekcjach historii i aktywować w nich ciekawość do odkrywania historii wokół siebie. Na lekcjach skupiamy się przede wszystkim na historii świata, Europy, Polski, ale można w to wplatać elementy historii najbliższej uczniom. Pozwoli to im również zrozumieć jak różne wydarzenia wpłynęły na ich otoczenie. 

Dobrą techniką będą tu chociażby wywiady. Można je wykorzystać na przykład do rozmowy z rodzicami o tym, jak żyło się w czasach PRL. Uczniowie zyskają cenną perspektywę niekoniecznie na historię polityczną, którą poznają w podręcznikach, ale na życie codzienne. Zaproponuj uczniom przygotowanie reportażu o swoich okolicach w kontekście różnych wydarzeń historycznych. Oczywiście można połączyć historię lokalną z herstorią i poprosić uczniów o poszukanie lokalnych bohaterek. 

Wartościowe inspiracje znajdziesz w niespodziewanym miejscu – w wydawnictwach dedykowanych dzieciom, które dostępne są w wielu muzeach czy instytucjach kultury. Grupa docelowa jest inna, ale wiele z zaproponowanych aktywności zaangażuje też młodzież.

Wychodzenie od współczesności

Spróbuj znaleźć jakieś nawiązanie do współczesności niezależnie od tego, jaki element programu właśnie realizujecie. Dobrą okazją do takich połączeń są rocznice różnych wydarzeń, ale też nawiązywanie do współczesnej sytuacji w różnych miejscach świata. Porozmawiaj z uczniami o ich ulubionych grach komputerowych czy serialach, które często mają tło związane z ważnymi wydarzeniami historycznymi. Możesz podzielić się z uczniami opowieściami czy zdjęciami z podróży w historyczne miejsca. Historia nie jest tylko przeszłością!

Notatka graficzna podsumowująca szkolenie o tym jak motywować uczniów na lekcjach historii:
Notatka graficzna - jak motywować uczniów na lekcjach historii

 

Poznaj więcej sposobów na angażowanie uczniów na lekcjach historii

Agnieszka Jankowiak-Maik jest autorką kursu online Narzędziownik nauczyciela historii, w którym znajdziesz mnóstwo inspiracji na ciekawe lekcje tego przedmiotu oraz podpowiedzi na praktyczne zastosowanie tych pomysłów. To kurs online, więc możesz zaglądać do materiałów wielokrotnie i realizować kolejne moduły w dogodnym miejscu i czasie. Po ukończeniu kursu otrzymasz imienny certyfikat. Dowiedz się więcej o kursie.